VAT w Hiszpanii: jak działa IVA i co musi wiedzieć polska firma

Odpowiedź w skrócie

• Stawki: 21% podstawowa, 10% obniżona, 4% super obniżona. Wynikają wprost z art. 90.Uno oraz art. 91.Uno i 91.Dos ustawy 37/1992. Listy towarów i usług objętych stawkami obniżonymi są zamknięte.
• Kanary, Ceuta i Melilla są poza obszarem stosowania IVA (art. 3.Dos.1 ustawy 37/1992). Sprzedaż tam nie działa jak sprzedaż do Madrytu czy na Majorkę.
• Wynajmujący jest przedsiębiorcą w rozumieniu IVA (art. 5.Uno.c). To zaskakuje najczęściej: sam najem już wciąga Cię w system, nawet jeśli okazuje się zwolniony.
• Odwrotne obciążenie ma dziury. Nie stosuje się go do najmu nieruchomości opodatkowanego i do pośrednictwa w najmie nieruchomości (art. 84.Uno.2, brzmienie po ustawie 31/2022). W tych przypadkach zagraniczna firma zwykle musi zarejestrować się w Hiszpanii.
• Limit 10 000 euro rocznie dla sprzedaży na odległość w UE i usług elektronicznych (art. 73.Uno). Powyżej: OSS albo rejestracja lokalna.

1. Stawki IVA w Hiszpanii: 21%, 10% i 4%

Hiszpania stosuje trzy stawki dodatnie. Stawką domyślną jest 21%, a każda niższa musi mieć oparcie w konkretnym punkcie ustawy.

• Tipo general: 21%. „Podatek pobiera się według stawki 21 procent, z zastrzeżeniem przepisu następnego artykułu” (art. 90.Uno ustawy 37/1992). To stawka domyślna dla usług doradczych, budowlanych, IT, marketingu i większości towarów.
• Tipo reducido: 10%. Art. 91.Uno wylicza zamkniętą listę. Znajdują się na niej między innymi żywność (z wyłączeniem napojów alkoholowych oraz napojów słodzonych), transport pasażerski oraz usługi hotelarskie, kempingowe, uzdrowiskowe i restauracyjne, w tym dostarczanie posiłków i napojów do bezpośredniej konsumpcji (art. 91.Uno.2.1 i 91.Uno.2.2).
• Tipo superreducido: 4%. Art. 91.Dos obejmuje wąską grupę: chleb zwykły i mąki piekarnicze, mleko, sery, jaja, owoce, warzywa, strączkowe, bulwy i zboża w postaci produktów naturalnych, oliwę z oliwek, a także książki, gazety i czasopisma.
• Stawka jest ta z momentu powstania obowiązku podatkowego, nie ta z dnia wystawienia faktury ani z dnia zapłaty (art. 90.Dos). Przy usługach rozliczanych na przełomie okresów to zdanie ratuje korekty.

Hiszpania w ostatnich latach czasowo obniżała stawki na wybrane produkty spożywcze i energię. Takie zmiany wchodzą przepisami epizodycznymi i wygasają. Zanim zafakturujesz stawkę inną niż 21%, sprawdź aktualne brzmienie art. 91 w skonsolidowanym tekście ustawy w BOE, link znajdziesz w sekcji Źródła.

2. Kto musi zarejestrować się do IVA w Hiszpanii

W Hiszpanii nie ma limitu obrotu zwalniającego drobnych przedsiębiorców z IVA, jaki znasz z Polski. Liczy się status i rodzaj transakcji, nie skala.

• Autónomo: osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą lub zawodową jest przedsiębiorcą w rozumieniu IVA od pierwszej faktury (art. 5.Uno.a i 5.Dos). Rejestracja odbywa się przez deklarację ewidencyjną modelo 036, składaną przed rozpoczęciem działalności (art. 164.Uno.1 ustawy 37/1992). Uproszczony modelo 037 został zniesiony rozporządzeniem HAC/1526/2024 ze skutkiem od 3 lutego 2025 roku: dziś zostaje wyłącznie modelo 036.
• Sociedad Limitada (S.L.): spółki handlowe uznaje się za przedsiębiorców, o ile nie udowodni się czegoś przeciwnego (art. 5.Uno.b). W praktyce oznacza to obowiązek rejestracji przy zakładaniu spółki.
• Wynajmujący: art. 5.Uno.c mówi wprost, że przedsiębiorcami są „wynajmujący dobra”. Nawet gdy Twój najem jest zwolniony, jesteś w systemie i możesz mieć obowiązki ewidencyjne.
• Polska spółka sprzedająca do Hiszpanii, wariant B2B: przy usługach dla hiszpańskiego przedsiębiorcy miejscem opodatkowania jest siedziba nabywcy (art. 69.Uno.1). Podatek rozlicza zwykle hiszpański odbiorca, a Ty wystawiasz fakturę bez podatku. Rejestracja w Hiszpanii nie jest wtedy potrzebna.
• Polska spółka sprzedająca do Hiszpanii, wariant B2C: tu wchodzi limit z art. 73.Uno. Dopóki łączna wartość wewnątrzwspólnotowej sprzedaży towarów na odległość i usług telekomunikacyjnych, nadawczych oraz elektronicznych w całej UE nie przekracza 10 000 euro netto rocznie, rozliczasz je w kraju wysyłki. Po przekroczeniu limitu podatek należy się w kraju konsumenta.

OSS czy rejestracja lokalna? Po przekroczeniu limitu masz dwie drogi. Procedura One Stop Shop pozwala rozliczyć hiszpański podatek przez jedną deklarację składaną w kraju identyfikacji, bez hiszpańskiego numeru IVA. Rejestracja lokalna daje pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego w Hiszpanii, czego OSS nie zapewnia. OSS nie obejmuje też wszystkiego: nie załatwisz przez niego transakcji, przy których musisz odliczać hiszpańskie zakupy, ani sytuacji z magazynem czy stałym miejscem prowadzenia działalności w Hiszpanii.

4. Deklaracje: modelo 303, 390 i 349

Katalog obowiązków wynika z art. 164.Uno ustawy 37/1992: deklaracje ewidencyjne, numer identyfikacyjny, faktury, rejestry, informacja zbiorcza o transakcjach wewnątrzwspólnotowych, deklaracje okresowe i podsumowanie roczne.

• Modelo 303 (autoliquidación). Deklaracja okresowa, w której wykazujesz podatek należny i naliczony. Przy okresie kwartalnym składa się ją w pierwszych 20 dniach kalendarzowych miesiąca następującego po kwartale, a deklarację za ostatni okres roku w pierwszych 30 dniach kalendarzowych stycznia (art. 71.4 rozporządzenia RD 1624/1992).
• Rozliczenie miesięczne dotyczy podmiotów wskazanych w art. 62.6 rozporządzenia, w tym zapisanych do rejestru miesięcznego zwrotu. Termin to pierwsze 30 dni kalendarzowych miesiąca następnego, a dla stycznia: do ostatniego dnia lutego (art. 71.4).
• Modelo 390 (resumen anual). Roczne podsumowanie. Obowiązek wynika z art. 164.Uno.6 ustawy i art. 71.7 rozporządzenia. Z obowiązku wyłączeni są podatnicy wykonujący wyłącznie czynności zwolnione z art. 20 i 26 ustawy oraz przypadki wskazane rozporządzeniem ministerialnym. Konkretny termin i wzór formularza określa coroczne rozporządzenie ministra, więc sprawdź aktualną datę w kalendarzu podatnika AEAT, zamiast przepisywać ją z zeszłorocznego artykułu.
• Modelo 349 (declaración recapitulativa). Informacja zbiorcza o transakcjach wewnątrzwspólnotowych, hiszpański odpowiednik VAT-UE. Zasada to okres miesięczny i pierwsze 20 dni kalendarzowych następnego miesiąca, przy czym deklarację za lipiec można złożyć w sierpniu i w pierwszych 20 dniach września (art. 81.2.1 rozporządzenia).
• Okres kwartalny dla modelo 349 przysługuje, gdy ani w danym kwartale, ani w żadnym z czterech poprzednich kwartałów łączna wartość wykazywanych dostaw towarów i wewnątrzwspólnotowych usług nie przekroczyła 50 000 euro netto (art. 81.2.2). Deklaracja za ostatni okres roku idzie w pierwszych 30 dniach stycznia (art. 81.3).

5. IVA wewnątrzwspólnotowy: ROI, VIES i faktury dla polskiej spółki

Hiszpański numer VAT do transakcji unijnych nie robi się sam. To osobny wpis, o który trzeba wystąpić.

• ROI, czyli Registro de Operadores Intracomunitarios. Rejestr obejmuje podmioty, które zamierzają dokonywać wewnątrzwspólnotowych dostaw lub nabyć towarów oraz odbiorców usług od przedsiębiorców niemających siedziby w Hiszpanii (art. 3.3 rozporządzenia RD 1065/2007). Wniosek składa się przez modelo 036.
• VIES to lustro ROI. Dopiero wpis do rejestru sprawia, że kontrahent widzi Twój numer w unijnej bazie. Numer nadany do celów krajowych, bez ROI, w VIES się nie pojawi.
• Zwolnienie dla dostawy wewnątrzwspólnotowej ma dwa warunki materialne. Nabywca musi mieć numer identyfikacyjny dla celów VAT nadany przez inne państwo członkowskie niż Hiszpania i musi ten numer podać sprzedawcy. Dodatkowo zwolnienie jest uwarunkowane wykazaniem transakcji w deklaracji zbiorczej, o której mowa w art. 164.Uno.5 (art. 25.Uno ustawy 37/1992). Zapomniane modelo 349 to nie jest błąd formalny bez konsekwencji.
• Usługi B2B: faktura bez podatku. Gdy polska spółka świadczy usługę hiszpańskiemu przedsiębiorcy, miejscem opodatkowania jest siedziba nabywcy (art. 69.Uno.1). Podatek rozlicza odbiorca. Zasada obowiązuje niezależnie od tego, gdzie usługodawca ma siedzibę i skąd usługę wykonuje.
• Wyjątek, o którym trzeba pamiętać: reguła miejsca świadczenia dla usług związanych z nieruchomością jest silniejsza. Nieruchomość w Hiszpanii oznacza opodatkowanie w Hiszpanii (art. 70.Uno.1), także wtedy, gdy obie strony są polskie.

6. Najczęstsze błędy polskich firm z IVA

Poniższe punkty to typowe rozbieżności między tym, co przepisy mówią wprost, a tym, co przenosi się do Hiszpanii z polskiej praktyki. Każdy z nich odsyła do konkretnego artykułu.

• Zakładanie, że jest limit zwolnienia podmiotowego. Ustawa 37/1992 nie przewiduje odpowiednika polskiego progu dla drobnych przedsiębiorców. Status przedsiębiorcy wynika z art. 5, nie z obrotu.
• Wystawianie faktury bez podatku samą mocą numeru VAT-UE kontrahenta. Przy dostawie towarów trzeba jeszcze wykazać transakcję w deklaracji zbiorczej, bo art. 25.Uno wprost tak warunkuje zwolnienie.
• Traktowanie odwrotnego obciążenia jak reguły bez wyjątków. Art. 84.Uno.2 lit. a wylicza sytuacje, w których mechanizm nie działa, w tym najem nieruchomości opodatkowany oraz pośrednictwo w najmie nieruchomości.
• Przenoszenie usług związanych z nieruchomością do kraju siedziby. Art. 70.Uno.1 przypisuje je do miejsca położenia nieruchomości, a lista przykładów obejmuje najem, zarządzanie, prace budowlane, usługi techniczne i zakwaterowanie.
• Stosowanie stawki obniżonej „bo tak jest w Polsce”. Listy z art. 91 są zamknięte i nie pokrywają się z polskimi. Stawka spoza listy to zaniżenie podatku należnego.
• Traktowanie Wysp Kanaryjskich jak reszty Hiszpanii. Art. 3.Dos.1 wyłącza Kanary, Ceutę i Melillę z obszaru stosowania podatku.
• Pilnowanie terminu kwartalnego 20 dnia także w styczniu. Za ostatni okres roku termin jest inny: 30 dni (art. 71.4 rozporządzenia). Mylenie kierunku tej różnicy działa też odwrotnie i kończy się spóźnieniem w kwietniu.
• Zapominanie o wykreśleniu lub aktualizacji danych ewidencyjnych. Art. 164.Uno.1 obejmuje deklaracje o rozpoczęciu, zmianie i zakończeniu działalności, nie tylko o rozpoczęciu.

Granice tego artykułu

To materiał edukacyjny, nie kwalifikacja Twojej sprzedaży ani Twojej umowy najmu. O stawce i o miejscu opodatkowania decyduje treść konkretnej transakcji, a nie jej nazwa.

• Świadomie nie podajemy tu wysokości sankcji ani terminu złożenia modelo 390: pierwsze zależą od kwalifikacji naruszenia, drugie od corocznego rozporządzenia ministerialnego. Aktualny stan sprawdzisz na stronach AEAT.
• Nie omawiamy tu regionalnych podatków obowiązujących poza obszarem stosowania IVA, w tym rozwiązań kanaryjskich. To osobny system.
• Stawki obniżone bywają zmieniane przepisami epizodycznymi. Przed zafakturowaniem stawki innej niż 21% sprawdź brzmienie art. 91 w skonsolidowanym tekście ustawy.

Najczęstsze pytania

Ile wynosi VAT w Hiszpanii?

Stawka podstawowa IVA to 21% (art. 90.Uno ustawy 37/1992). Stawka obniżona to 10% (art. 91.Uno), a super obniżona 4% (art. 91.Dos). Wykazy towarów i usług objętych stawkami obniżonymi są zamknięte i wymieniają je wprost przepisy ustawy.

Czy polska spółka musi rejestrować się do IVA w Hiszpanii?

Zależy od rodzaju transakcji. Przy sprzedaży na odległość do konsumentów w UE i usługach elektronicznych limit wynosi 10 000 euro rocznie dla całej Unii (art. 73.Uno), a powyżej niego rozliczasz się przez OSS albo rejestrujesz lokalnie. Przy usługach związanych z nieruchomością położoną w Hiszpanii oraz przy pośrednictwie w najmie nieruchomości rejestracja bywa nieunikniona, bo odwrotne obciążenie tych przypadków nie obejmuje (art. 84.Uno.2 po zmianie ustawą 31/2022).

Czy najem turystyczny w Hiszpanii jest zwolniony z IVA?

Najem lokalu mieszkalnego jest co do zasady zwolniony (art. 20.Uno.23). Zwolnienie znika, gdy wynajmujący zobowiązuje się świadczyć usługi typowe dla hotelarstwa: restauracja, sprzątanie w trakcie pobytu, pranie bielizny lub podobne. Wtedy jest to usługa opodatkowana, a dla usług hotelarskich ustawa przewiduje stawkę 10% (art. 91.Uno.2.2).

Jakie deklaracje IVA składa się w Hiszpanii?

Podstawą jest okresowa autoliquidación (modelo 303) oraz roczne podsumowanie (modelo 390). Przy okresie kwartalnym deklarację składa się w pierwszych 20 dniach miesiąca po kwartale, a za ostatni okres roku w pierwszych 30 dniach stycznia (art. 71.4 rozporządzenia RD 1624/1992). Transakcje wewnątrzwspólnotowe wykazuje się dodatkowo w modelo 349.

Po co jest ROI i numer VAT-UE w Hiszpanii?

ROI to hiszpański rejestr podmiotów dokonujących transakcji wewnątrzwspólnotowych (art. 3.3 rozporządzenia RD 1065/2007). Wpis do niego daje numer widoczny w bazie VIES. Bez ważnego numeru nabywcy z innego państwa i bez wykazania transakcji w deklaracji zbiorczej zwolnienie dla dostaw wewnątrzwspólnotowych nie przysługuje (art. 25.Uno ustawy 37/1992).

Źródła

• Ley 37/1992 del Impuesto sobre el Valor Añadido, tekst skonsolidowany w BOE: art. 3 (terytorium), 5 (pojęcie przedsiębiorcy), 20.Uno.23 (zwolnienie najmu), 25 (dostawy wewnątrzwspólnotowe), 69 i 70 (miejsce świadczenia), 73 (limit 10 000 euro), 84 (podatnik i odwrotne obciążenie), 90 i 91 (stawki), 164 (obowiązki).
• RD 1624/1992, rozporządzenie wykonawcze do ustawy o IVA, w BOE: art. 71 (deklaracje okresowe i podsumowanie roczne), art. 81 (deklaracja zbiorcza).
• RD 1065/2007 (RGAT) w BOE: art. 3.3, Registro de Operadores Intracomunitarios.
• Ley 31/2022 w BOE: art. 75.1, zmiana art. 84.Uno.2 ustawy o IVA.
• AEAT, sekcja IVA: formularze, kalendarz i usługi pomocy przy modelo 303 oraz modelo 390.
• AEAT, jak złożyć deklarację IVA (modelo 303).
• AEAT, czynności ewidencyjne dla przedsiębiorców (modelo 036).
• Komisja Europejska, VIES: weryfikacja numerów VAT.
• Komisja Europejska, portal One Stop Shop (OSS).